Podczas podróży po Japonii można spać w nowoczesnych hotelach przy stacjach kolejowych, niewielkich pensjonatach i designerskich apartamentach. Jest jednak jeszcze jeden rodzaj noclegu, który pozwala poznać kraj od zupełnie innej strony. To ryokan. Tu ważne jest nie tylko miejsce do spania, ale również gościnność, lokalna kuchnia, kąpiele i codzienne rytuały. W tym wpisie przeczytacie przydatne informacje przed wakacjami w Japonii: o tym, co wyróżnia ryokany, czy jest tu komfortowo i jakie zasady powinniście tam przestrzegać.
Ryokan – co to jest?
Ryokan jest tradycyjną japońską gospodą. Ale ryokan w Japonii to coś więcej niż tradycyjny nocleg. Tu spotkacie się z japońską tradycją, gościnnością i kuchnią. Będzie to też doskonały czas, by na chwilę zwolnić i doświadczyć innego rytmu podróżowania. Warto zaplanować przynajmniej jedną taką noc, zwłaszcza podczas indywidualnej podróży po Japonii.
Koniecznie dajcie tu sobie czas. Nie planujcie późnego przyjazdu i jak najwcześniejszej pobudki na zwiedzanie kolejnego dnia. Szczególnie jeśli to ryokan z onsenem ;). Pokój z matami tatami, futon (tradycyjne japońskie posłanie, które składa się z materaca układanego bezpośrednio na podłodze, najczęściej na matach tatami.) rozkładany na noc, bawełniana szata yukata, wielodaniowa kolacja i spokojna kąpiel po całym dniu zwiedzania – tak może wyglądać pobyt w ryokanie. Nie każdy obiekt oferuje dokładnie ten sam zestaw, ale wspólne jest jedno: nocleg staje się częścią podróży, a nie tylko przerwą między kolejnymi atrakcjami.
Wciąż zastanawiacie się czy dodać do planu swojej podróży ryokan? Japonia z ryonaknem będzie doświadczeniem dużo ciekawszym! Dodawajcie śmiało!
Czym ryokan różni się od zwykłego hotelu?
Najprościej mówiąc, ryokan to tradycyjny japoński rodzaj zakwaterowania, w którym liczy się całe doświadczenie pobytu. Historia takich gospód sięga wielu stuleci. Dawniej służyły podróżnym przemierzającym kraj, kupcom i pielgrzymom. Dziś znajdziecie zarówno kameralne, rodzinne obiekty, jak i luksusowe ryokany z prywatnymi ogrodami, restauracjami i gorącymi źródłami.
W klasycznym ryokanie wnętrza urządzone są w japońskim stylu. Zamiast typowego hotelowego łóżka i wysokiego stołu często zobaczycie maty tatami, niski stolik, przesuwane drzwi i futon przygotowywany na noc. Goście mogą dostać również yukatę, czyli lekką bawełnianą szatę, którą nosi się podczas pobytu.
Różnica dotyczy także obsługi. Japońska gościnność, określana słowem omotenashi, polega na uważnym dbaniu o potrzeby gości i szczegóły, które sprawiają, że mogą czuć się swobodnie. W tradycyjnym obiekcie personel może podać herbatę po przyjeździe, przygotować futon na wieczór lub zaserwować kolację w pokoju. Współczesne ryokany różnią się jednak standardem i zakresem usług, dlatego warto sprawdzić, co dokładnie obejmuje rezerwacja.
Czy ryokany znajdują się w całej Japonii?
Tak. Ryokany można znaleźć w różnych częściach Japonii, również w dużych miastach, takich jak Kioto czy Nara. Szczególnie mocno kojarzą się jednak z miejscowościami słynącymi z gorących źródeł, czyli onsenów, a także z górskimi dolinami, historycznymi miasteczkami i regionami odwiedzanymi przez pielgrzymów.
W miejscowościach onsenowych (np. Hakone) tradycyjna gospoda często stanowi ważną część wypoczynku. Goście przyjeżdżają nie tylko po to, by zwiedzać okolicę, lecz także skorzystać z kąpieli, zjeść kolację przygotowaną z regionalnych składników i odpocząć w spokojnym otoczeniu.
Nie każdy ryokan jest zabytkowym drewnianym domem i nie każdy ma własny onsen. Niektóre obiekty są nowoczesne, część oferuje pokoje z zachodnimi łóżkami, a inne przypominają duże hotele z japońskimi elementami. Jeśli zależy Wam na tradycyjnym doświadczeniu, zwracajcie uwagę na opis konkretnego miejsca, a nie tylko na samą nazwę „ryokan”.
Ważne: nie każdy ryokan ma łazienki w pokojach. Na to również warto zwrócić uwagę.
Jak wygląda pokój z tatami i futonem?
Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów tradycyjnego noclegu jest ryokan z tatami i futonem. Tatami to maty podłogowe wykonane tradycyjnie z plecionego sitowia i rdzenia z materiału roślinnego. Mają przyjemną, lekko sprężystą powierzchnię i charakterystyczny zapach.
W pokoju zwykle znajduje się niski stolik, poduszki do siedzenia, przesuwane drzwi oraz wnęka dekoracyjna zwana tokonoma. Może stać w niej kompozycja kwiatowa lub wisieć zwój z kaligrafią czy malowidłem. Wnętrze jest zazwyczaj oszczędne w formie, a dekoracje dobiera się tak, by tworzyły spokojną całość.
W ciągu dnia pokój pełni funkcję salonu. Można usiąść przy herbacie, odpocząć po zwiedzaniu i spojrzeć na ogród (polecamy wybierać pokoje z widokami na ogród właśnie) przez rozsuwane drzwi. Wieczorem przestrzeń zmienia się w sypialnię: z szafy wyjmuje się futon, czyli japoński materac z pościelą, który rozkłada się bezpośrednio na tatami. W tradycyjnych obiektach robi to personel, często podczas kolacji gości. Rano posłanie jest składane i chowane, dzięki czemu pokój znów staje się przestrzenią do wypoczynku.
Czy spanie na futonie jest wygodne?
To zależy od przyzwyczajeń, materaca i indywidualnych potrzeb. Dla części osób futon okazuje się zaskakująco wygodny, inni mogą odczuwać dyskomfort, zwłaszcza jeśli na co dzień śpią na miękkim materacu na boku lub mają trudności z wstawaniem z niskiej pozycji. Futony różnią się grubością, a twardość posłania zależy od konkretnego obiektu.
Jeśli nie jesteście pewni, czy dobrze prześpicie noc na podłodze, nie musicie rezygnować z ryokanu. Wiele współczesnych obiektów oferuje pokoje z zachodnimi łóżkami albo wnętrza łączące japoński styl z bardziej znanym wyposażeniem.
Przed rezerwacją możecie zapytać, czy dostępny jest grubszy futon, dodatkowa warstwa materaca lub inne poduszki. Nie każdy obiekt będzie mógł je zapewnić, dlatego najlepiej ustalić to wcześniej. Warto również wybrać pokój z łóżkiem, jeśli wiecie, że spanie na twardej powierzchni nie będzie dla Was komfortowe.
Jeśli decydujecie się na klasyczny futon, pomocne może być wybranie obiektu z dobrymi opiniami dotyczącymi wygody posłań. I pamiętajcie – nie musicie każdego noclegu mieć zaplanowanego w ryokanie! Wystarczy 1-2 noce, by tego doświadzczyć.
W tradycyjnym pokoju ważne są też drobne zasady. Na tatami nie wchodzi się w butach ani kapciach. Obuwie zostawia się przy wejściu, a kapcie używa się w tych częściach obiektu, w których są dozwolone. Warto również nie stawiać walizek na dekoracyjnej wnęce tokonoma – to element wystroju, a nie półka na bagaż.
Posiłki i etykieta pobytu w ryokanie
Dla wielu osób jedną z największych atrakcji pobytu w ryokanie jest jedzenie. Tradycyjny nocleg często można zarezerwować w pakiecie obejmującym kolację i śniadanie. Przy rezerwacji spotkacie się czasem z określeniem ippaku nishoku, czyli „jedna noc, dwa posiłki”.
Kaiseki ryōri – tradycyjna wielodaniowa kolacja
To posiłek złożony z kilku lub kilkunastu niewielkich dań, przygotowywanych i podawanych w określonej kolejności. Ważne są nie tylko smak i jakość składników, lecz także sposób prezentacji, dobór naczyń i nawiązanie do pory roku.
W menu mogą pojawić się między innymi sezonowe przystawki, sashimi, dania gotowane, grillowana ryba, warzywa, tofu, ryż, marynaty i zupa. Skład posiłku zależy od regionu, sezonu oraz stylu danego ryokanu. Nie ma jednego obowiązującego zestawu dań. Część dań ma zupełnie odmienny smak od tego, do czego jesteśmy przyzwyczajeni na zachodzie. Bądźcie otwarci, spróbujcie wszystkiego.
Kolacja kaiseki to nie tylko sposób na spróbowanie lokalnej kuchni. To również doświadczenie, w którym liczą się rytm posiłku, estetyka i dbałość o szczegóły. W niektórych ryokanach dania podawane są w pokoju, w innych w restauracji lub osobnej sali jadalnej. Warto pamiętać, że kolacja często rozpoczyna się o ustalonej godzinie, zwykle we wczesnych godzinach wieczornych. Jeśli rezerwujecie ją w pakiecie z noclegiem, sprawdźcie godzinę rozpoczęcia i przyjedźcie odpowiednio wcześnie. Późne zameldowanie może oznaczać, że nie zdążycie na posiłek.
Śniadanie również może wyglądać inaczej niż w europejskim hotelu. Tradycyjny zestaw obejmuje często ryż, zupę miso, rybę, jajko i kilka niewielkich dodatków. Nie wszystkie ryokany serwują jednak wyłącznie tradycyjne menu – oferta zależy od konkretnego miejsca.
Jeśli nie jecie określonych produktów, macie alergie lub preferujecie kuchnię wegetariańską albo wegańską, poinformujcie obiekt już na etapie rezerwacji. Tradycyjne menu może zawierać ryby, sosy rybne, buliony na bazie ryb lub składniki, których nie widać na pierwszy rzut oka. Nie każdy ryokan jest w stanie przygotować alternatywny posiłek, dlatego lepiej ustalić to wcześniej.
Ryokan – zasady, które warto znać
Pierwszy pobyt może wydawać się nieco formalny, ale podstawowe zasady pobytu w ryokanie są proste:
- Zdejmijcie buty przy wejściu. W wielu obiektach otrzymacie kapcie do chodzenia po korytarzach.
- Nie wchodźcie w kapciach na tatami! Maty służą do chodzenia boso lub w skarpetkach.
- Przestrzegajcie godzin posiłków. Jeśli kolacja jest wliczona w cenę, sprawdźcie, do której można ją rozpocząć.
- Zapytajcie o yukatę. W wielu ryokanach jest przygotowana w pokoju i można nosić ją podczas pobytu, także w drodze do kąpieli lub na posiłek, jeśli obiekt na to pozwala.
- Szanujcie ciszę i wspólne przestrzenie. W tradycyjnych gospodach często panuje spokojna atmosfera, a ściany w starszych budynkach mogą być bardzo cienkie (ba! wręcz papierowe).
- Sprawdźcie zasady korzystania z kąpieli. Jeśli ryokan ma wspólny onsen, obowiązuje w nim określona etykieta. Uwaga: istnieje całkiem sporo onsenów, które nie wpuszczają ludzi z tatuażami. Najczęściej (jesli nie ma możliwości zarezerwowania prywatnego onsenu) kobiety i mężczyźni kąpią się w osobnych, odgrodzonych onsenach. I tak, tu jest się na golasa ;). Wcześniej należy dokładnie się umyć w odpowiednio przygotowanym miejscu (najczęściej na siedząco).
Nie trzeba znać wszystkich zwyczajów przed przyjazdem. Personel zwykle wyjaśnia najważniejsze kwestie, a jeśli czegoś nie jesteście pewni, najlepiej po prostu zapytać.
Ryokan z onsenem – czego się spodziewać?
Jeśli macie taką możliwość, to wybierajcie ryokan z onsenem. Koniecznie! To połączenie tradycyjnej japońskiej gościnności z kąpielą w wodzie geotermalnej, często w pięknym otoczeniu gór, lasu lub ogrodu. W niektórych miejscach można korzystać z kąpieli na świeżym powietrzu, zwanej rotenburo. Warto jednak wiedzieć, że nie każdy ryokan ma onsen. Niektóre oferują zwykłe wspólne łaźnie, inne prywatne wanny, a część nie ma rozbudowanej strefy kąpielowej. Jeśli gorące źródła są dla Was ważnym elementem wyjazdu, sprawdźcie, czy woda rzeczywiście pochodzi z naturalnego źródła, czy obiekt oferuje jedynie tradycyjną wannę.
Kąpiel w onsenie ma swoje zasady. Przed wejściem do basenu trzeba dokładnie umyć ciało w przeznaczonej do tego strefie. Do wody wchodzi się bez stroju kąpielowego, a małego ręcznika nie zanurza się w basenie. Zazwyczaj kąpiele są oddzielone dla kobiet i mężczyzn, choć niektóre obiekty mają również prywatne kąpiele, które można zarezerwować dla siebie lub swojej rodziny.
Jeśli macie tatuaże, sprawdźcie zasady danego obiektu. W Japonii część łaźni nadal ogranicza wstęp osobom z widocznymi tatuażami, choć wiele miejsc dopuszcza je pod określonymi warunkami lub oferuje prywatne kąpiele. Nie warto zakładać, że wszędzie obowiązuje identyczna polityka.
Pobyt w ryokanie z onsenem najlepiej zaplanować tak, by nie wpadać do obiektu tylko na noc. Przyjazd późnym wieczorem i wyjazd wcześnie rano może sprawić, że ominie Was duża część doświadczenia. Warto zostawić sobie czas na kąpiel, kolację, spokojny wieczór i śniadanie bez pośpiechu.
Jak wybrać ryokan na pierwszy pobyt?
Przy pierwszym wyjeździe do Japonii nie musicie szukać najbardziej luksusowego ani najstarszego obiektu. Lepiej dopasować ryokan do trasy, budżetu i tego, czego chcecie doświadczyć. Dla jednych najważniejszy będzie tradycyjny pokój z tatami i futonem, dla innych kolacja kaiseki albo gorące źródła.
Przed rezerwacją zwróćcie uwagę na kilka kwestii:
- Lokalizacja: ryokan w Kioto pozwoli połączyć tradycyjny nocleg ze zwiedzaniem historycznych dzielnic. Obiekt w miejscowości onsenowej będzie lepszy, jeśli marzycie o kąpielach i odpoczynku poza dużym miastem. Warto sprawdzić odległość od atrakcji.
- Rodzaj pokoju: Upewnijcie się, czy rezerwujecie pokój japoński z tatami, pokój z zachodnimi łóżkami, czy wariant mieszany. Sama nazwa ryokan nie gwarantuje, że każde pomieszczenie będzie wyglądało tradycyjnie.
- Wyżywienie: Zobaczcie, czy cena obejmuje kolację i śniadanie, czy tylko nocleg. Jeśli chcecie spróbować kuchni kaiseki, warto wybrać ofertę z kolacją. Sprawdźcie też godziny serwowania posiłków i możliwość uwzględnienia ograniczeń dietetycznych.
- Onsen i łazienka: jeśli zależy Wam na gorących źródłach, sprawdźcie, czy obiekt ma onsen, wspólne łaźnie, prywatną kąpiel czy wannę w pokoju. To różne udogodnienia, które nie zawsze oznaczają to samo.
- Wygoda spania: Jeśli obawiacie się futonu, sprawdźcie dostępność pokoju z łóżkiem lub zapytajcie o dodatkową warstwę materaca. Warto potraktować komfort snu równie poważnie jak lokalizację czy menu.
- Godziny zameldowania: w tradycyjnych ryokanach organizacja pobytu bywa bardziej uporządkowana niż w typowym hotelu. Jeśli planujecie całodniowe zwiedzanie, sprawdźcie, do której można przyjechać i czy zdążycie na kolację.
- Opinie i zdjęcia: Zwróćcie uwagę na stan pokoi, czystość, jakość posiłków i sposób obsługi. Tradycyjny styl nie musi oznaczać luksusu, a wyższa cena nie zawsze będzie gwarancją, że dany obiekt odpowiada Waszym oczekiwaniom.
Jeśli chcecie przeżyć tradycyjny nocleg, ale nie jesteście pewni, czy spodoba Wam się spanie na futonie lub korzystanie ze wspólnej łaźni, wybierzcie ryokan na jedną noc. To wystarczająco dużo czasu, by poznać ten sposób podróżowania, bez podporządkowywania mu całego wyjazdu.
Shukubo w Koyasan – nocleg w buddyjskim klasztorze
Jeśli szukacie jeszcze bardziej nietypowego doświadczenia, warto rozważyć shukubo, czyli nocleg w świątyni buddyjskiej. Jednym z najbardziej znanych miejsc, w których można tego spróbować, jest Koyasan – górski ośrodek buddyzmu shingon, położony w prefekturze Wakayama. Założony ponad tysiąc lat temu kompleks świątynny należy do najważniejszych miejsc buddyjskich w Japonii i jest częścią obszaru wpisanego na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
Shinkansen, onsen i tysiąc torii
Niesamowita Japonia od A do Z: Fuji, kąpiele w onsenach, buddyjskie medytacje, Hiroshima i Tokio
Shukubo to nie hotel urządzony w religijnym stylu, ale nocleg w działającej świątyni, gdzie goście mogą poznać fragment codzienności mnichów. Wiele obiektów oferuje tradycyjne pokoje z tatami i futonami, ogrody oraz posiłki przygotowywane według zasad kuchni buddyjskiej.
Shojin ryori – wegetariańska kuchnia mnichów
Jednym z ważnych elementów pobytu w shukubo jest shojin ryori, czyli tradycyjna kuchnia buddyjska, która jest wegetariańska. W posiłkach wykorzystuje się między innymi tofu, warzywa, grzyby, rośliny sezonowe i inne składniki roślinne. Tradycyjnie wyklucza się mięso i ryby, a także niektóre produkty uznawane w tej tradycji za pobudzające, na przykład czosnek i cebulę.
Dania są często subtelne w smaku i starannie podane. Nie chodzi o zastąpienie mięsa jego roślinnym odpowiednikiem, ale o wydobycie smaku z prostych składników i zachowanie równowagi w całym posiłku. W zależności od świątyni menu może obejmować tofu przygotowane na różne sposoby, sezonowe warzywa, ryż, zupy i marynaty.
Dla wegetarian to szczególnie interesujący punkt podróży, ale warto pamiętać, że shojin ryori nie oznacza automatycznie, że każdy posiłek będzie w pełni wegański. Jeśli nie jecie jaj, nabiału lub macie inne ograniczenia, najlepiej potwierdzić skład menu bezpośrednio ze świątynią.
Medytacja z mnichami i nocny spacer po cmentarzu Okunoin
Koyasan jest wyjątkowe również ze względu na doświadczenia, które można połączyć z noclegiem. W niektórych świątyniach goście mogą uczestniczyć w porannej ceremonii modlitewnej, słuchać recytacji sutr lub przepisywać pisma. Dostępność poszczególnych aktywności zależy od konkretnego shukubo i warto sprawdzić ją przed rezerwacją.
Jednym z najbardziej niezwykłych miejsc w Koyasan jest Okunoin – rozległy cmentarz i miejsce pamięci związane z Kukaiem, ważną postacią japońskiego buddyzmu. Ścieżka prowadzi wśród starych cedrów, omszałych nagrobków i pomników upamiętniających ludzi z różnych epok. Spacer w tym otoczeniu jest zupełnie innym doświadczeniem niż zwiedzanie miejskich świątyń.
Warto rozważyć także nocne zwiedzanie Okunoin z przewodnikiem, organizowane przy świątynii Ekoin. I nie, nie każde shukubo oferuje swoje prywatne nocne spacery na cmentarz. Warto zarezerwować to doświadczenie z wyprzedzeniem Tutaj. Spacer przy świetle latarki, wśród wysokich drzew i starych kamiennych nagrobków, ma zupełnie inną atmosferę niż wizyta w ciągu dnia. Przewodnik opowiada o historii miejsca i jego znaczeniu religijnym. To zorganizowana, grupowa wycieczka, a nie po prostu spacer po dowolnej części cmentarza po zmroku. Uwaga: niektóre shukubo zamykają bramy wieczorem dość wcześnie – upewnijcie się, że zdążycie wrócić przed czasem!
Nocleg w Koyasan jest niesamowitym doświadczeniem! Tradycyjne wnętrza, poranne praktyki buddyjskie i wyjątkowa atmosfera jednego z najważniejszych duchowych miejsc w Japonii. Dla osób zainteresowanych kulturą i historią może być jednym z najciekawszych punktów podróży.
Tradycyjny nocleg w Japonii z Relaksmisją
Podczas indywidualnych wakacji w Japonii warto znaleźć miejsce na coś więcej niż zwiedzanie najważniejszych atrakcji. Dlatego w programach wyjazdów z Relaksmisją zawsze staramy się wpleść tradycyjny nocleg. Japonia z nami to dopasowane do Was trasy i charakteru podróży – na przykład ryokan w Kioto albo shukubo w Koyasan.
To okazja, by zobaczyć inną stronę Japonii: usiąść przy niskim stoliku na tatami, spróbować wielodaniowej kolacji kaiseki i założyć yukatę. A jeśli wybierzecie świątynię w Koyasan, możecie dodatkowo poznać kuchnię shojin ryori, uczestniczyć w porannej ceremonii lub wybrać się na nocny spacer po Okunoin z przewodnikiem.
Nie chodzi o to, by każdą noc spędzać w tradycyjnej gospodzie. W czasie indywidualnej podróży można łączyć różne style noclegów, wybierając te, które najlepiej pasują do Waszych potrzeb i danego miejsca. Jedna noc w ryokanie potrafi jednak zmienić sposób, w jaki pamięta się cały wyjazd. Japonia to nie tylko wielkie miasta, szybkie pociągi i znane świątynie. To również małe rytuały, smaki i miejsca, w których warto na chwilę zwolnić. Tradycyjny nocleg jest jednym z najlepszych sposobów, by tego doświadczyć.
Mamy nadzieję, że hasło „ryokan Japonia” nie ma już dla Was tajemnic. Jeśli marzycie o indywidualnej podróż do Japonii, piszcie maile na [email protected]. Lecąc z Relaksmisją możecie połączyć najważniejsze miejsca z mniej oczywistymi doświadczeniami i noclegami, które pozwalają poznać kraj od środka. Podpowiemy co wybrać i wszystko za Was zorganizujemy.
Może zainteresują Was wpisy:
Japonia – największe atrakcje i miejsca, które warto zobaczyć
Japonia: ciekawostki – czego nie wiecie o Japonii
Japonia – kuchnia pełna smaków. Czego warto spróbować?
Ile trwa lot do Japonii z Polski? Czas podróży i najlepsze połączenia
